Heeft u kennis van het geneesmiddelengebruik van uw patiënten?

Er zijn fysiotherapeuten die patiënten aanraden pijnstillers te gebruiken, maar geen idee hebben van de invloed die deze medicijnen kunnen hebben op hartmedicatie of een sluimerende maagzweer. Of patiënten die zeggen gezond te zijn maar die bij doorvragen insuline gebruiken voor type II diabetes. Fysiotherapeuten zouden kennis moeten hebben van het geneesmiddelengebruik van hun patiënten, vindt fysiotherapeut en manueel therapeut Hendrik van der Velde.

Fysiotherapeut en manueel therapeut Hendrik van der Velde stelt dat de kennis van het geneesmiddelengebruik bij patiënten bij veel fysiotherapeuten tekort schiet. Toen Van der Velde op zoek ging naar literatuur over de relatie tussen fysiotherapie en geneesmiddelengebruik, merkte hij al snel dat die nauwelijks voorhanden was. Ook tijdens de opleiding komt het onderwerp geneesmiddelengebruik niet aan bod. Het boek Differential diagnosis in physical therapy van Goodman en Snyder vormde voor Van der Velde 7 jaar geleden de basis om verder te zoeken.

Zo zijn er voorbeelden van fysiotherapeuten die mensen bij urineweginfecties cranberrysap aanraden, terwijl de literatuur klip en klaar stelt dat hier geen evidentie voor bestaat. Ook zijn er genoeg fysiotherapeuten die mensen aanraden pijnstillers te gebruiken, maar geen idee hebben van de invloed die deze medicijnen kunnen hebben op hartmedicatie of een sluimerende maagzweer. Denk ook aan de beurse plekken en onderhuidse bloedingen die je iemand kunt bezorgen die bloedverdunners slikt en aan de valkans van iemand die vijf of meer geneesmiddelen gebruikt en die je op de loopband laat lopen. Omdat fysiotherapeuten pretenderen evidence based te werken, vindt Van der Velde dat ze de verplichting hebben zorgvuldig met dit soort adviezen om te gaan.

In relatie tot zijn eigen werk als manueel therapeut geeft Van der Velde het voorbeeld: denk aan wat er kan gebeuren als je iemand wilt kraken die chronisch corticosteroïden gebruikt. Die kunnen botontkalking in de hand werken, dus het is theoretisch mogelijk dat je bij zo iemand een bot breekt. Uit de eigen praktijk herinnert Van der Velde zich ook nog dat hij een keer aan iemand vroeg of hij gezond was. ‘Kerngezond’, antwoordde de patiënt. Toen Van der Velde vervolgens vroeg of hij geneesmiddelen gebruikte, was het antwoord: ‘Ja insuline’. Die persoon bleek dus type II diabetes te hebben. Patiënten denken er vaak zelf niet aan om aan te geven wat ze gebruiken.

Geneesmiddelengebruik en fysiotherapie: het is een relatie om serieus bij stil te staan, vindt van der Velde. Dus schreef hij het boek Fysiotherapie en medicatie – Medicijngebruik en implicaties voor fysiotherapeutisch handelen, bedoeld om zichzelf en zijn vakgenoten de basiskennis bij te brengen die nodig is om op verantwoorde wijze rekening te kunnen houden met de invloed die iemands geneesmiddelengebruik kan hebben op het werk van de fysiotherapeut. De basisboodschap is dat je als fysiotherapeut in staat moet zijn om de risico’s in te schatten. Verstrek niet zelf adviezen aan patiënten, maar verwijs naar de huisarts. En hoor je dat iemand vijf of meer geneesmiddelen gebruikt, vraag dan eerst om goedkeuring door de huisarts voordat je die persoon gaat behandelen.

Als fysiotherapeut moet je dus kritisch blijven bij iedereen die je in de behandelkamer krijgt. Het boek Fysiotherapie en medicatie – Medicijngebruik en implicaties voor fysiotherapeutisch handelen helpt daarbij op het punt van de relatie tussen medicijngebruik en fysiotherapie. Het is bedoeld als deskundigheidsbevordering zonder op de stoel van de arts te gaan zitten. Het Farmacotherapeutisch Kompas raadplegen volstaat niet, want dat beschrijft niet de implicaties van geneesmiddelengebruik voor de fysiotherapie. Dit boek bespreekt die implicaties wel en ook de verantwoordelijkheid die je er als fysiotherapeut in hebt. Die kennis zou ook een onderwerp moeten zijn in onze opleiding. In de Verenigde Staten is dit al zo en in Engeland mogen fysiotherapeuten na aanvullend onderwijs in bijzondere gevallen medicatie voorschrijven. Van der Velde ziet nog niet snel gebeuren dat Nederlandse fysiotherapeuten medicijnen gaan voorschrijven, maar farmacologie als verplicht onderdeel in de opleiding tot fysiotherapeut juicht hij toe. Het is tijd voor een deskundigheidsbevordering farmacologie.

Voor meer informatie: Fysiotherapie en medicatie – Medicijngebruik en implicaties voor fysiotherapeutisch behandelen

WitregelsCover Fysiotherapie en medicatie Hendrik vd Velde 9789036804707-2000

Bron: Fysiotherapie en medicatie – Medicijngebruik en implicaties voor fysiotherapeutisch behandelen
Beeld: Fotolia


 Tip

E-learning Veilige fysiotherapie bij medicijngebruik | Geaccrediteerd

In deze e-learning worden de belangrijkste groepen geneesmiddelen, hun werkingen en bijwerkingen op een rij gezet. De geneesmiddelgroepen die worden behandeld zijn middelen bij hart- en vaatziekten, longziekten, diabetes mellitus, reumatoïde artritis (‘reuma’), de ziekte van Parkinson, migraine en pijn in het algemeen en enkele bijzondere vormen van pijn.

Auteurs

  • Prof. dr. Ad Sitsen, emeritushoogleraar farmacologie en oud-hoofdredacteur van het Farmacotherapeutisch Kompas
  • Lonneke de Haas, geriatriefysiotherapeut in Breda

Accreditatie
Accreditatie: 2 punten voor de registers Algemeen fysiotherapeut en Geriatriefysiotherapeut
Studieduur: ongeveer 2 uur

De e-learning is gratis te volgen door (proef)abonnees van BSL Fysiotherapeut Totaal.

Ga voor meer informatie en/of om de e-learning te starten naar E-learning Veilige fysiotherapie bij medicijngebruik.