Fysiotherapeut Koos van Nugteren: ‘We zien nu ook al tieners met rugklachten’

Koos van Nugteren 2_Crop

Tekst: Adri van Beelen | Beeld: Koos van Nugteren

In de fysiotherapeutische benadering van lage rugklachten is de laatste jaren het nodige veranderd. Een van de in het oog springende ontwikkelingen is het feit dat er steeds vaker tieners met rugklachten worden gezien. Van Nugteren: ‘Dertig jaar geleden waren lage rugklachten bij een 16-jarige een rode vlag. Tegenwoordig is het vrij gewoon.’

Aan het woord is fysiotherapeut Koos van Nugteren uit Nijmegen, specialist op het gebied van orthopedische aandoeningen. Van Nugteren: ‘Dit vakgebied houdt zich bezig met klachten die ik meestal zag en zie in de dagelijkse praktijk: klachten van gewrichten, spieren pezen en wervelkolom.’

Waarom hebben tieners nu ook vaker rugklachten?

Van Nugteren: Die klachten worden vaak veroorzaakt door het langdurig zitten in een gebogen houding, denk aan het gebruik van een smartphone of langdurig spelen met game-boys en spelcomputers.’

Wat heeft dat voor gevolgen?

‘Klachten op jonge leeftijd kunnen op latere leeftijd eerder problemen geven. Er is een slechtere uitgangspositie. De vorm is krommer en door de druk op de tussenwervelschijven wordt de kwaliteit ervan slechter. Dit geeft een verhoogd risico op hernia’s Het is dus belangrijk om dat te voorkomen. En dat kan door op de houding te letten.’

Waarom moeten we rugklachten altijd serieus benaderen?

‘Bij rugklachten is er sprake van een soort ‘negatieve’ evolutie die plaatsvindt in de wervelkolom gedurende een mensenleven. Het probleem begint vaak met intern discusletsel. Mensen gaan bijvoorbeeld bij het oprapen van een sleutel of een pen door hun rug: acute lumbago of spit. Op een gegeven moment, na meerdere acute spitaanvallen, gaan de klachten niet meer weg. Er is sprake van permanente schade aan de tussenwervelschijven. Als die smaller worden, moeten de wervelgewrichten meer gewicht gaan dragen met als gevolg overbelasting van wervelgewrichten, waardoor uiteindelijk spondylartrose ontstaat. Dit hele proces kan tientallen jaren in beslag nemen waarbij het karakter van de klachten geleidelijk verandert. Zeker een derde van de Nederlanders krijgt ooit te maken met lage rugklachten. Preventie is dus uiterst belangrijk.’

Welke nieuwe inzichten zijn er verder op het gebied van lage rugklachten?

‘Bijvoorbeeld spondyloartritis, een reumatische ontstekingsziekte van het bewegingsapparaat. Het komt veel meer voor dan we dachten, en wordt regelmatig gezien in combinatie met de ziekte van Bechterew, psoriasis, chronische darmontstekingen, oogontstekingen, ontstekingen van peesaanhechtingen en gewrichtsontstekingen. Axiale spondyloartritis veroorzaakt lage rugklachten.’

Wat is daarbij de rol van fysiotherapeuten?

‘Fysiotherapeuten kunnen op basis van de symptomen constateren dat er misschien sprake is van (axiale) spondyloartritis en vervolgens de patiënt verwijzen of terugverwijzen naar de huisarts. Het voorschrijven van de juiste medicatie kan namelijk progressie van de aandoening afremmen.

Wat kan er verder gedaan worden aan chronische rugklachten?

‘We moeten ons realiseren dat mensen met chronische rugklachten daar meestal niet meer van genezen. Dus is het zaak te leren omgaan met de klacht die ze hebben. In de herziening van het boek Onderzoek en behandeling van lage rugklachten (2017) beschrijven we in een hoofdstuk over veilig ruggebruik; hierin staan veel illustraties die de lezer tonen welke houdingen riskant zijn, welke veilig zijn en wat de beste manier van tillen is. Dat hoofdstuk is geschreven door fysiotherapeut Bert Bruggeman, specialist op gebied van rugscholing.’

Zijn er nog alternatieven in de behandeling?

‘Ja, ook daar is aandacht voor in het boek. Patiënten kunnen geholpen worden op een pijnpoli van een ziekenhuis, waar de patiënt wordt geleerd om te gaan met de pijn en waar symptomatische behandelingen kunnen worden gegeven die in de fysiotherapiepraktijk niet mogelijk zijn. Voorbeelden zijn zenuwblokkades in de rug door middel van inspuitingen of met zogeheten radiofrequente stromen.’

Zijn er in de herziende druk van het boek nog zaken achterwege gelaten?

‘Ja, dan moet je denken aan de discusprothese, oftewel het vervangen van de tussenwervelschijf. Dat gebeurt nauwelijks meer in Nederland. Men is überhaupt zeer terughoudend geworden met opereren. Uit onderzoek blijkt dat het in veel gevallen niets uitmaakt of iemand een operatie heeft gehad of een conservatieve behandeling.’

Wat zijn verder nog toevoegingen in het nieuwe boek?

‘Het eerste hoofdstuk beschrijft vanuit welk weefsel rugpijn, al of niet met uitstraling in de benen, kan worden veroorzaakt. Het type rugpijn en eventueel uitstralende pijn in de benen geeft informatie over de plaats waar het weefsel wordt geprikkeld. Zo kan de arts of fysiotherapeut een indruk krijgen van de plaats en ernst van het letsel. Verder is een hoofdstuk toegevoegd over de oorzaken, behandeling en preventie van lage rugklachten bij kinderen. Dit hoofdstuk is geschreven in samenwerking met Piet van Loon, orthopedisch chirurg en specialist op gebied van wervelkolom- en houdingsproblemen. Het laatste hoofdstuk behandelt een bijzondere vorm van kanaalstenose: epidurale lipomatose, vetophoping in de wervelkolom. Een aandoening die soms spontaan kan verdwijnen als een patiënt afvalt. Ook is er aandacht voor de rol van infectie. Sinds enkele jaren vermoedt men dat infectie van de discus en de aangrenzende wervels een rol kan spelen bij rugpijn. De achtergrond van deze theorie komt ter sprake in een van de hoofdstukken.’

Casuïstiek

Van Nugteren is samen met de Vlaamse orthopedisch fysiotherapeut Dos Winkel niet alleen auteur van het boek Onderzoek en behandeling van lage rugklachten, maar ook van de hele reeks Orthopedische Casuïstiek.

Hoe is die reeks ontstaan?

‘Daar is Dos Winkel mee begonnen. Het was een losbladig tijdschrift. Rond het jaar 2000 had ik het gevoel dat het mogelijk moest zijn om mijn opgedane kennis te verspreiden onder de beroepsgroep. Deze mogelijkheid deed zich voor in 2002 toen Dos Winkel mij vroeg om Orthopedische Casuïstiek voort te zetten. Eerst nog in de vorm van het losbladig tijdschrift maar vervolgens in boekvorm. Het schrijven gebeurde in samenwerking met artsen en orthopeden. Het eerste boekje (in 2005) ging over kinderorthopedie: De kwetsbaarheid van het jeugdige skelet: onderste extremiteit. Hierin beschreven we aandoeningen die veel voorkomen bij kinderen maar die vaak niet worden herkend. Meestal zijn het aandoeningen die verband houden met overbelasting van het nog groeiende skelet door intensieve sportactiviteiten. Na het eerste boek volgden nog 25 boeken waarvan de laatste in januari 2017 is verschenen: Kunstgewrichten: bovenste extremiteit.’

Kunt u nog andere titels van die boekenreeks noemen?

‘Onderzoek en behandeling van het bekken is er een. Of Onderzoek en behandeling van de knie, Onderzoek en behandeling van de voet, Onderzoek en behandeling van de schouder, Onderzoek en behandeling van het bewegingsapparaat bij ouderen en Onderzoek en behandeling van sportblessures van de onderste extremiteit en, recent verschenen, een drietal boeken over kunstgewrichten. Ieder onderwerp bespreken we aan de hand van patiëntencasuïstiek uit de dagelijkse praktijk met daaropvolgend de meest recente wetenschappelijke inzichten. De boeken zijn niet alleen bestemd voor fysiotherapeuten, kinesitherapeuten en orthopeden, maar ook voor oefentherapeuten en huisartsen.’

Bekijk het interview met Koos van Nugteren over Onderzoek en behandeling van lage rugklachten

 

Overzicht van de reeks Orthopedische Casuïstiek

1.  De kwetsbaarheid van het jeugdige skelet: onderste extremiteit
2.  Onderzoek en behandeling van lage rugklachten (herziene druk)
3.  Onderzoek en behandeling van peesaandoeningen: tendinose
4.  Onderzoek en behandeling van de hand: het polsgewricht
5.  Onderzoek en behandeling van de schouder
6.  Onderzoek en behandeling van de heup
7.  Onderzoek en behandeling van spieraandoeningen en kuitpijn
8.  Onderzoek en behandeling van de knie
9.  Onderzoek en behandeling van artrose en artritis
10. Valkuilen in de orthopedische diagnostiek
11. Onderzoek en behandeling van de voet
12. Onderzoek en behandeling van middenhand en vingers
13. Onderzoek en behandeling van anterieure kniepijn
14. Onderzoek en behandeling van elleboog en onderarm
15. Onderzoek en behandeling van de nek
16. Onderzoek en behandeling van het bewegingsapparaat bij ouderen
17. Onderzoek en behandeling van sportblessures van de onderste extremiteit
18. Onderzoek en behandeling van het bekken
19. Onderzoek en behandeling van de thorax
20. Onderzoek en behandeling van sportblessures van de schouder
21. Onderzoek en behandeling van sportblessures van arm en hand
22. Onderzoek en behandeling van zenuwcompressie
23. Kunstgewrichten: de heup
24. Kunstgewrichten: knie en enkel
25. Kunstgewrichten: bovenste extremiteit

Ga voor meer informatie naar het overzicht van alle boeken in de reeks Orthopedische Casuïstiek.


Tip

DFvVX03W0AAdRQQLijst boeken OC 2017-08-21 09_12_03-BSL Overzicht 15x 25-delige-serie-Orthopedische-Casuïstiek_Crop