Professionele beroepshouding fysiotherapeut: patiënten met psychosociale problemen

De beroepshouding van fysiotherapeuten bevat antwoorden uit interviews met circa vierhonderd fysiotherapeuten op vele vragen over een professionele beroepshouding.

Wat kan een fysiotherapeut doen voor patiënten met psychosociale problemen?

Fysiotherapeuten geven onderling tegenstrijdige antwoorden op de vraag of het psychosociale aspect steeds meer op de voorgrond komt te staan binnen de fysiotherapie. Sommige fysiotherapeuten denken dat dit het geval is:

  • In de meer dan tien jaren dat ik therapeut ben, heb ik het vak zien veranderen. Waar het vroeger nog een sterk technisch-theoretisch vak was, merk je nu in de praktijk dat het psychosociale steeds belangrijker is geworden. We hebben sinds kort dan ook een haptonoom in dienst. Deze speelt in op de wisselwerking tussen het lichamelijke als het geestelijke aspect. Patiënten die hier behoefte aan hebben, of waarvan wij denken dat het hen helpt, laten we een afspraak maken bij de haptonoom. [M. 1e lijn, 10 j.]
  • Klachten met psychosociale oorzaak kom je steeds meer in de praktijk tegen. Ik ben van mening dat aan ‘kunnen luisteren’ naar mensen met psychosociale klachten veel meer aandacht besteed mag worden. Over een tijdje kom je daar binnen de fysiotherapie niet meer onderuit. [V. 1e lijn, SportF. 10 j.]

Als er inderdaad steeds meer patiënten met psychosociale problemen bij een fysiotherapeut komen, hoe komt dat dan?

  • Dat komt omdat de maatschappij steeds harder wordt. Mensen voelen een toenemende druk om te presteren en luisteren steeds minder naar zichzelf. Ze gaan steeds meer doen wat de maatschappij van hen verwacht. Het wordt voor je uitgestippeld hoe je moet zijn. Je ziet of hoort hoe je zou moeten zijn op de televisie, op de radio, op sociale media en in tijdschriften. Je moet er goed uitzien. Je moet een goede baan hebben. Je moet kinderen hebben en je moet getrouwd zijn enzovoort. [M. 1e lijn, 5 j.]
  • Mensen hebben bijvoorbeeld steeds meer werkdruk. En er zijn meer spanningen op het werk. [M. 1e lijn, 10 j.]

Veel (niet in haptonomie of psychosomatiek gespecialiseerde) fysiotherapeuten geven op deze vraag als eerste reactie: we zijn op psychosociaal terrein niet deskundig. We zijn bewegingsapparaatspecialisten en geen psychologen of sociaal werkers. Wij dienen ons te richten op het fysieke (dat niet voor niets in de naam fysiotherapeut zit). We moeten ons bezighouden met dat waar we verstand van hebben: het bewegingsapparaat van de mens. Tegelijkertijd stellen andere fysiotherapeuten dat zij patiënten wel degelijk kunnen helpen om te gaan met hun psychosociale klachten. Dat laatste ligt voor de hand, zo stellen zij, omdat lichaam (bewegingsapparaat) en geest elkaar beïnvloeden. De lichamelijke klacht zal dus ook altijd een (groot of klein) psychosociaal effect hebben en andersom. Je kunt lichaam en geest nooit los van elkaar behandelen.

Bijdrage fysiotherapeut
De vraag die daarmee open blijft staan is wat de precieze bijdrage van de fysiotherapeut bij psychosociale problemen kan zijn. Op deze vraag wordt in het boek De beroepshouding van fysiotherapeuten, hoofdstuk 4 Fysiotherapie en psychosociale problemen, antwoord gegeven. Fysiotherapeuten helpen bij psychosociale problemen doordat patiënten tijdens de behandeling vertellen over hun problemen. In paragraaf 4.2.1 wordt ingegaan op een bijzondere eigenschap van mensen: zij vertellen verhalen over wat ze hebben meegemaakt. Waarom doen ze dat? In paragraaf. 4.2.2 wordt de vraag gesteld waarom zij hun verhalen aan anderen vertellen. Paragraaf 4.2.3 benadrukt dat vertellen aan een ander veel beter ‘helpt’ als deze door de verteller (de patiënt) gerespecteerd wordt. Paragraaf 4.2.4 laat zien dat een fysiotherapeut die functie van ‘gerespecteerde ander’ kan vervullen.

De praktijk: luisteren naar verhalen
Een fysiotherapeut kan patiënten helpen beter met psychosociale problemen om te gaan, doordat de patiënt (1) zijn verhaal kan vertellen en dat (2) kan doen aan een gerespecteerd persoon, die (3) positieve feedback geeft, vanuit (4) zijn vermogen ‘goed te kunnen luisteren’. De vraag die in deze en de volgende paragrafen wordt beantwoord is of deze aannames aansluiten bij wat er volgens fysiotherapeuten in de praktijk gebeurt. In paragraaf 4.3.1 worden fysiotherapeuten geciteerd die bevestigen dat patiënten het belangrijk vinden hun verhaal te kunnen vertellen. In paragraaf 4.3.2 vertellen fysiotherapeuten de redenen waarom zij denken dat patiënten juist aan hen verhalen vertellen.

Beeld: Thinkstock


Tip

Hoe gaat een fysiotherapeut om met patiënten die niet willen oefenen? Wat betekent ‘eerlijk zijn’ voor fysiotherapeuten? Hoe reageer je op patiënten die vooral gemasseerd willen worden? Mag een fysiotherapeut vriendschap sluiten met een patiënt? Hoe gaat een fysiotherapeut om met onsympathieke patiënten en bestaan die eigenlijk wel? Wat wordt er van een stagiair verwacht en wat van een stagebegeleider? Dit boek bevat antwoorden uit interviews met circa vierhonderd fysiotherapeuten op deze en vele andere vragen over een professionele beroepshouding.

Ga voor meer informatie naar De beroepshouding van fysiotherapeuten. Dit boek is gratis digitaal beschikbaar voor fysiotherapeuten met een abonnement op BSL Fysiotherapeut Totaal.

Lees ook de eerder gepubliceerde artikelen op FysioActueel:
Wat maakt je een goede fysiotherapeut?
Vragen over een professionele beroepshouding: vriendschap

 

Cover De beroepshouding van fysiotherapeuten_9789036803786-157-3d_Crop